پیش از دیداری با شیرین عبادی، به دیدن فیلم «ماده 61» نشسته ایم. دو سه سال پیش. «زن» به جرم قتل شوهرش در زندان است؛ شوهری که ناپدری دختر نوجوان اش بوده. می گوید که رفتار شوهر صیغه ای با دخترش طبیعی نبوده است. تا اینکه روزی (یا شبی) به صدای دخترش از خواب می پرد و می بیند که شوهرش قصد تجاوز به دخترک را دارد. از خود بیخود می شود ... شوهر را می کشد و جسدش را مثله می کند ...

دخترش در فیلم از وضعیت زندگی شان می گوید، از بدبختی های زندگی. مادرش ادامه می دهد... جزء به جزء. از زندگی اش می گوید تا جنون آن شب در صحنه ای که مرد روی دخترش افتاده بوده، از کشتن مرد...
نشستن و به جزء جزء زندگی مردم و آن هم با این بدبختی و پلشتی انسانی، وارد شدن راحت نیست. فکر نمی کنم کسی از ما تماشا کنندگان آن فیلم توانسته باشد جلوی اشک خودش را بگیرد.
آن «زن» فاطمه ی پژوه دیروز اعدام شد.
مسئله، دلسوزی برای کسی، تبرئه ی کسی و محکومیت دیگری نیست. بسیاری پلشتی ها در زندگی هست که قربانی و مجرم ندارد. همه قربانی اند.

قانون و دادگاه نماینده ی اجتماع است. وظیفه ی آنها انتقام کشی از مجرمان نیست، آن هم مجرمی که خودش قربانی بزرگ است. اجتماعی روی پلشتی را کمتر می بیند که بتواند ریشه های انتقام و خشونت را ناتوان تر کند. اجتماعی که دستگاهی قانونی برای انتقام کشی و خشونت علنی داشته باشد، چطور می خواهد ذهن و روح شهروندان اش را از خشونت خالی کند، یا لااقل آن خشونت را کنترل کند؟

باز هم فکر می کنیم که با این روش ها، آدم ها را سر عقل می آوریم که خشونت نکنند؟ پیش از فاطمه پژوه چند نفر در این اجتماع به دار آویخته شده بودند؟ چند نفر را قصاص کرده بودند؟ پس چرا تمام این دار زدن ها، آدم کشتن ها و انتقام کشیدن ها نتوانسته جلوی ارتکاب جرم را بگیرد و جامعه ی ما روز به روز خشن تر و انتقام جو تر می شود؟
امروز دیگر نه آن شوهر متجاوز زنده است، نه فاطمه پژوه که در حال جنون دست به قتل یک انسان زد. اما چند نفر دیگر از جمله بچه های فاطمه هم به قربانیان این خون و انتقام کشی اضافه شدند. تنها چیزی که باقی مانده خشونت است و نه چیز دیگر.
و این داستان هر روزه ی ماست که ادامه پیدا می کند ...