معاون قضایی دادستان کل ایران گفته است که مجازات اعدام برای افراد زیر 18 سال ممنوع می شود؛ طبق یک بخشنامه ی رئیس قوه قضائیه. باید امیدوار باشیم که این ممنوع شدن مجازات واقعی باشد نه اینکه مجرمان زیر 18 سال را تا رسیدن به سن قانونی در حبس نگه دارند و وقتی 18 سال شان شد اعدام شان کنند. کاری که متاسفانه سال هاست انجام داده اند.

صادر کردن این بخشنامه قدم مثبتی است که به نظر من دلیل آن دو چیز است: یکی فعالیت های فعالان حقوق بشر در ایران و خارج از ایران و یکی دیگر اینکه آقایان سیاست مداران فعلا نمی خواهند بر سر این مسائل مثل همه ی سال های گذشته در سازمان های بین المللی محکوم بشوند و زیر فشار بروند.

اما نسرین ستوده که هم وکیل دادگستری است و هم فعال حقوق بشر نگاه عمیق تری به موضوع دارد. نسرین ستوده می گوید که اجرای حکم اعدام برای افراد زیر 18 سال یک پایه ی قانونی دارد که این را به سادگی نمی شود با بخشنامه و دستور اداری نادیده گرفت. موضوع اصلی اینجاست که طبق قانون مجلس، سن کیفری برای دختران 9 سال است و برای پسران 15 سال! نسرین ستوده درست می گوید که قانون مجلس را باید عوض کرد وگرنه هر قاضی هم که حکم اعدام برای فرد زیر 18 ساله بدهد عملا کار غیر قانونی نکرده است.
و مگر همیشه این دستورها و بخشنامه ها اجرا می شوند؟ همین مدتی پیش بود که قاضی پرونده وقتی دید حکم سنگساری را که صادر کرده بوده از مرکز متوقف کرده اند، زندانی نگون بخت را برداشت و برد در بیابان سنگسارش کردند. برای آن بخشنامه ی مرکز تره هم خرد نکرد.

حالا باید ببینیم که اگر آقایان برای یک بار هم که شده می خواهند کار جدی بکنند، لایحه ی افزایش سن کیفری را به مجلس ببرند. تازه معلوم نیست که با این ترکیب مجلس و وجود شورای نگهبان بتوان قانون درستی را از مجلس بیرون آورد.
من یادم نیست که وقتی اصلاح طلبان بر سر کار بودند آیا دولت خاتمی لایحه ای در اینباره مطرح کرد یا اصولا این مسائل مطرح شد یا نه؟ بهر حال معیارهای اصلاح طلبی همین چیزهاست.

بهر حال نسرین ستوده دست روی پاشنه ی آشیل این دستورها و بخشنامه ها می گذارد. بخشنامه هایی که در کشور ما بیشتر تابع سیاست های روز هستند تا هموار کردن مشکلات مردم.
مصاحبه ی کوتاه نسرین ستوده برای من خیلی روشن گر بود.
در همین رابطه: اما و اگرهای بخشنامه از همین حالا شروع شده است. محکومان قصاص، همچنان اعدام مي شوند.
----

بحث جنسیت و رابطه ی آن با ساختارهای اجتماعی و فرهنگی چند سالی است که در گفتمان فمینیستی کشورمان مطرح بوده و دیگر کمتر فمینیست یا اصولا جامعه شناس و مردم شناس جدی است که موضوع نقش جنسیت را ناشی از خصلت های غریزی و غیرقابل تغییر بداند. با این همه این بحث بیشتر در مورد زنان بکار برده شده و بیشتر به دنبال ساختارهایی بوده اند که باعث تبعیض زنان بعنوان زن می شوند. در مورد مردان و اینکه جنسیت آنها چطور در محیط اجتماعی و فرهنگی شکل می گیرد کمتر من مطلب دیده ام. البته حتما در محیط های دانشگاهی ما هستند ولی مخاطب آنها محدود است و هیچوقت به سطح اجتماع نمی رسد. در کشورهای غربی موضوع مردانگی یا "masculinity" از رشته های مهم دانشگاهی است که در بخش مطالعات جنسیتی زیر مجموعه ای از آن است.

امروز مطلبی را در مورد "مردانگی" در سایت مدرسه فمینیستی دیدم که دقیقا به همین موضوع پرداخته که اصلا چطور آن تصورات و برداشت هایی که ما از "مردانگی" داریم در طول زندگی اجتماعی و فرهنگی شکل می گیرند. موضوع مقاله مردانگی و خشونت است و اینکه چطور خشونت باعث شکل گرفتن "هویت مردانه" می شود.

البته ی همه ی موضوع جنسیت مرد و مردانگی او خشونت نیست، اما فکر نمی کنم حرفی در این داشته باشیم که خشونت کردن به نوعی برای همه ی ما مردان، هویت ساز است. پسری که اهل خشونت نباشد، بخصوص آن زمان که به سن نوجوانی می رسد به نوعی دارای رفتار زنانه یا فمینین تلقی می شود. مقاله یک پیام مهم دیگر هم دارد: مردانگی چیزی است که در رفتار و موضع گیری ها و زندگی ما مردان، مدام باید تصدیق و اثبات شود. ما مردان مدام زیر فشار هستیم برای تایید و اجرای آن تصورات و معیارهایی که در جامعه بعنوان "مردانگی" معرفی می شوند.
شعار "بی حجابی زن از بی غیرتی شوهر اوست"، این را تقریبا همه ی ما روی دیوارهای شهر دیده ایم. این شعار، گذشته از مسئله ی حجاب و محدودیت برای پوشش زنان، یک پیام دیگر هم برای مردان دارد: این که حق تصمیم گیری (اغلب با خشونت) برای زن به مرد "مردانگی" می بخشد. زنی که حجاب ندارد، زنی که قدرت انتخاب پوشش اش با خود اوست، مرد همراه اش هم "مرد" نیست. شوهر اگر می خواهد "مرد" باشد باید حجاب را با صلابت و خشونت بر سر زن بیاندازد. "غیرت مردانه" همیشه در فرهنگ ما به نوعی با خشونت همراه بوده است.

نوشته را بخوانیم و امیدوار باشیم که این بحث ها بیشتر و کامل تر در سطح عمومی ما مطرح شوند.