آقای خاتمی برای کاندید شدن اش در انتخابات ریاست جمهوری دو شرط گذاشته است. یکی : "تفاهم با ملت بر سر خواسته های شان". دومی: "داشتن امکان برای اجرای طرح های اش".

در مورد خواسته های مردم گفته است: آزادی و پیشرفت و عدالت، البته به شرطی که اینها "سازگار با دین و ارزش های فرهنگی" باشند.
خوب، پس از سی سال تجربه ی حکومت دینی، دیگر در برابر شعارهای زیبای آزادی و عدالت که "سازگار با دین" هم باشند، باید تامل کنیم و بپرسیم که این شرط و شروط دینی گذاشتن برای آزادی و عدالت دقیقا چه معنی دارد؟ تجربه کرده ایم که اینجور شرط گذاشتن سازگاری داشتن وسیله ای شده است برای تفسیرهای دور و دراز تا جایی که در آخر جز کلمه های مسخ شده ای از همان "آزادی" و "عدالت" برای مان باقی نماند. آقای خاتمی و دوستان اصلاح طلب شان نه این بار که هیچوقت نخواسته اند تفسیر خودشان را ارائه بدهند. واقعا در نظر آقای خاتمی، مرزهای آزادی دگراندیشان تا کجاست؟
در مورد عدالتی که سازگار با دین باشد، تفسیرهای حاکم می گویند که وجود تفاوت میان مردم از نظر جنسیتی و باورهای دینی عین عدالت است. هیچ مفسر دینی و هیچ سیاست مداری در حکومت ما نگفته است که فرق گذاشتن میان مردم بخاطر عقاید شان یا جنسیت شان ناعدالتی است. تبعیض میان زن و مرد در حقوق مدنی و اجتماعی شان (مثل حق ارث، حق سرپرستی فرزند، حقوق در ازدواج و طلاق و تحصیل و ...) در قوانین ما نهادینه شده اند. اما قانونگذاران می گویند این عین عدالت دینی است. نظر آقای خاتمی در این باره چیست؟

شرط دوم بیشتر سر و صدا کرده است چون خیلی روشن با سیاست های روز ارتباط دارد. آقای خاتمی درست می گوید که اگر کسی طرح و برنامه ی خوب و مردمی هم ارائه کند، موانعی وجود دارند و اهرم قانونی برای اجرای آن طرح های خوب در دسترس نیست. آقای خاتمی، مثل دفعه های قبل، مایل نیست که به این موانع اشاره ای کند. من هم موافقم که به قول معروف شاید شرط عقل نباشد آقای خاتمی حالا که هنوز نه به دار است و نه به بار، خودش را درگیر با آن "موانع" کند. چون آن "موانع" طبق قانون اساسی در بالاترین مراجع تصمیم گیری نشسته اند و اصلا اجازه ی شرکت خود آقای خاتمی در انتخابات موکول به تایید آن "موانع" است.

اما آقای خاتمی یک دوره ی 8 ساله در همین مقامی که امروز برای آن شرط و شروط می گذارد نشسته است. یعنی آقای خاتمی می داند که بزرگترین مانع برای اجرای طرح های سازنده و مردمی، همین جدا نبودن واقعی و عملی قوای سه گانه است. بر فراز قوای سه گانه مقام ولایت فقیه نشسته است که عملا بر تمام نظام سیاسی و قضایی کنترل دارد، با قدرتی نا محدود و مطلقه. و همین نهاد مطلقه چندین و چند زیر مجموعه ی نظامی و سیاسی و اقتصادی دارد که آنها هم از نظارت مردمی معاف هستند.
از طرف دیگر نهادی وجود دارد به نام شورای نگهبان که تمام تصمیمات مجلس وابسته به تایید آنهاست. یعنی اگر بهترین دولت را داشته باشیم که بهترین طرح را ارائه کند و بهترین مجلس را داشته باشیم که آن بهترین را لایحه را تصویب کند، با یک "نه" شورای نگهبان همه چیز نقش بر آب است. تمام اینها در متن قانون اساسی آمده است و توجیه قانونی پیدا کرده است. یعنی این موانع جز با تغییر ساختاری قانون اساسی برداشته نمی شوند.
ولی عجیب است که وقتی دانشجویان و نیروهای سیاسی در دوران قبلی ریاست جمهوری ایشان از تغییر قانون اساسی می گفتند، آقای خاتمی گفت که این حرفها "خیانت" است.
آقای خاتمی و دوستان شان و همه ی ما مردم دیدیم که با نصیحت و موعظه و گریه و لبخند در طول 8 سال نمی توان "آن موانع" را بر طرف کرد. پس اگر تغییر قانون اساسی هم خیانت است، به نظر آقای خاتمی موانع را چطور می توان بر طرف کرد؟ تازه آقای خاتمی وقتی واژه ی "خیانت" را به کار برد که اکثریت مطلق مجلس هم در دست همفکرانش بود.

موانع دیگر، قدرت های نامحدود اما بدون مسئولیت است. همان شبکه ی مافیایی قدرت سیاسی و اقتصادی که رسما جایگاه آنها معلوم نیست اما عملا در همه جا نفوذ دارند و از رانت های بزرگ سیاسی و اقتصادی استفاده می کنند، بدون اینکه در مقابل نهادی جوابگو باشند یا حسابی به کسی پس بدهند.

آقای خاتمی و دوستان شان باید خوب بدانند موانع در کجاست. مهم، فقط شرط و شروط گذاشتن نیست. اصلا در همان دوره ی 8 ساله هم مردم به ایشان رای دادند که بیاید و تلاشی کند برای بر طرف کردن همین موانع. که البته ایشان (هر چقدر هم با حسن نیت و صداقت) نتوانست جزئی از این موانع را حتی تکانی بدهد. اما حالا آقای خاتمی بر طرف شدن این موانع را از محافظه کاران طلب می کند!
شرط و شروط گذاشتن بعنوان یک حربه ی انتخاباتی خوب است. اما مشکل در این است که آیا آقای خاتمی و دوستان اش اصلا چه طرح و برنامه ای برای بر طرف کردن این موانع دارند؟
اگر فردا آقای خاتمی روی کار بیایند، آنها که از تغییرات قانونی حرف می زنند، باز هم به "خیانت" متهم می شوند؟ اگر این "خیانت" است، آقای خاتمی "خدمت" را در چه می بیند؟