پی نوشت: پروین اردلان به دادیاری امنیت دادسرای تهران احضار شده است. پروین اردلان در همین روزها بخاطر تلاش های مداوم اش در راه احقاق حقوق زنان، جایزه ی امسال بنیاد اولاف پالمه در سوئد به او تعلق گرفت.
----------
بعضی ها از موضع دفاع از حق انتخاب زن بر جسم خودش، حضور "داوطلبانه" ی زنان را در صنعت "پورنوگرافی" به نوعی توجیه می کنند. مخصوصا نوشتم «صنعت» چرا که امروزه هدف اصلی تهیه کنندگان و پخش کنندگان فیلم های پورنوگرافیک، کسب سود است و افرادی که در این فیلم ها، کاباره ها و روسپی خانه ها بکار گرفته می شوند در واقع کارگر جنسی هستند.
در اینجا به نظر من دو مشکل اساسی در این طرز تلقی بر پایه ی "حق انتخاب" وجود دارد.

اول اینکه تجزیه و تحلیل صنعت پورنوگرافی را به تحلیل مسائل جنسی تقلیل بدهیم. تقلیل دادن به این معنی که بحث در مورد صنعت ارگانیزه شده ای را که با هدف اصلی کسب سود اقتصادی در کار است، به تحلیل مسائل جنسی محدود کنیم و جنبه ی قوی و غالب اقتصادی و سودآور این بنگاه های جنسی را در نظر نگیریم. چه بسا بتوان تصور کرد که حداقل در بخشی از این فیلم ها، عاملیت زنان را هم وارد کنند (مثلا برای جلب بازارهای جدید تر؟). اما ریشه های مسئله در جای دیگری باقی مانده است.
مشکل دوم و به نظر من حتی مهم تر این است که حضور کارگران جنسی را با مفهومی تجریدی، جدا از همه چیز و ماورای همه چیز به نام "انتخاب" توجیه کنیم. به نظر من این ساده اندیشی است اگر تصور کنیم که در روابط اجتماعی نابرابر و تبعیض آمیز و درگیر تاروپود های قدرت، مسئله ای به نام "انتخاب" جدا از ساختارها و آن روابط اجتماعی وجود دارد.
قدرت انتخاب هر عضو اجتماع بسته به این است که در روابط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی چه سهمی از قدرت به او تعلق می گیرد.
به عنوان نمونه دخترک نوجوان و زیبایی را در یکی از روستاهای روسیه یا رومانی یا تایلند در نظر بگیرید. بدون خانواده ای ثروتمند، بدون برخورداری از امکانات رفاهی دولتی مثل امکان تحصیل، نه سرمایه ی مالی در اختیارش هست و نه مهارت کاری که بتواند در یک بازار کار پر رقابت امکانی برای ادامه ی یک زندگی معمولی را داشته باشد. چنین دختری را از راه های مختلف به مناطقی می برند که بتواند در آنجا به نوعی (تهیه ی فیلم، روسپیگری ...) در صنعت پورنوگرافی مشغول به کار شود. چنین دختری را با "رضایت" و "انتخاب" خودش پای دوربین می نشانند و با "فراغ بال و لبخند" و نه لزوما پنهانی یا با گریه و شکایت، از او عکس و فیلم می گیرند و در چرخه ی تولید و بازار، در تهران یا کراچی یا نیویورک می فروشند و یا در اینترنت با کارت اعتباری برای خریدار می فرستند. دخترک هم احتمالا با بخشی از پولی که می گیرد شاید حتی کمک خرجی برای خانواده اش هم بشود. حالا سوال اینجاست که "انتخاب" برای این دخترک ما که می تواند در سن قانونی هم باشد، چه مفهومی دارد؟ این مثالی که آوردم یک نمونه ی عادی از چندین هزار کارگر جنسی در اروپا، آمریکا و یا آسیای شرقی و یا بطور کلی در همه جاست.

اعضای اجتماع در روابط اجتماعی از میزان معینی از قدرت و سرمایه ی مادی و معنوی (مثل تحصیلات یا روابط اجتماعی) برخوردار هستند. این مقدار از سرمایه است که به آنها چیزی به نان «قدرت انتخاب» می دهد.
از طرف دیگر ما نمی توانیم مجموعه و محصول شرایط اجتماعی خاصی را از روابط اجتماعی که آن مجموعه و محصول را بوجود آورده جدا کنیم. مثلا ما از "فرهنگ فقر" حرف می زنیم. بدون اینکه در نظر بگیریم حاملان این فرهنگ در چه رابطه ای با ساختارهای اجتماعی قرار دارند. به همین ترتیب نمی توانیم از تعداد بسیار زیاد کارگران جنسی در صنعت پورنوگرافی و "انتخاب" آنها حرف بزنیم بدون اینکه در نظر بگیریم چنین پدیده ای در چه شرایط اقتصادی و اجتماعی شکل گرفته است.
وقتی می توانیم از حق انتخاب حرف بزنیم که امکانات و سرمایه ی مالی و معنوی هم برای چنین انتخابی در اختیار داشته باشیم وگرنه بحث ها تبدیل می شود به جدل بر سر کلمات غیر واقعی و تجریدی که جایی در دنیای واقعی ندارند اما هنوز ممکن است در دستگاه فکری ما منطقی و بدیهی جلوه کنند.

دوستان، این فلش را هم خیلی وقت پیش درباره ی کارگران جنسی آسیای شرقی در سایت زنان ایران (که متاسفانه تعطیل شده) نمایش دادیم. در بعضی از این عکس ها عاملیت هست اما "انتخاب" هنوز نه!