دوستان در یادداشت قبلی ام نوشتم که یک نمونه ی دیگر از جا افتادن یا در واقع جا خوش کردن سنت در روح آدمی در ذهنم هست که می خواهم درباره ی آن بنویسم. دو چیز بود که باعث شد این نمونه در ذهنم جرقه بزند. اول خواندن نوشته ی خوب جادی درباره ی بمب گوگولی بود و جنبش و جوشی که هر از چندی در وبلاگستان به راه می افتد تا با جنجال و بقول خود جادی "اختلال در تبادل اطلاعات" درباره ی موضوعی عکس العمل نشان بدهیم و بقول معروف حرفمان را به کرسی بنشانیم.

دوم، دیدن یکی از سریال هایی بود که همین ماه رمضان در تلویزیون ایران نمایش داده اند و حالا پایش به شبکه جام جم خارج از کشور رسیده است. سریال "اغما"، با موضوعی خرافی از دخالت نیروهای ماوراء طبیعی در امور این دنیا. دراول سریال هم نام مشاور مذهبی را می آورند تا لابد اگر بیننده ای هم نسبت به این خرافات و وهم اندیشی ها عکس العمل نشان داد، قبلا به او یادآوری کرده باشند که در واقع این چیزها از دین و ایمان او جدا نیستند و می توانند اتفاق بیافتند و شک کردن در آنها یعنی شک در ایمان دینی اش. مثلا شیطان (یا هر نیرویی خارج از دنیای ما – در مثال ما فرقی نمی کند) در انجام شدن یا نشدن این واقعیت های هر روزه ی دنیای ما "می تواند" دخالت کند. و هر آنچه در دنیای ما اتفاق می افتد، بعید نیست منشاء آن از "عالم بالا" (حالا خیر یا شر- باز هم فرقی نمی کند) باشد.
دوستان می دانید که من به باورهای همه احترام می گذارم و معتقدم که دین و ایمان و یا عقیده ی هر آدمی، مسئله ی شخصی مربوط به خود اوست. اما اینکه فضایی بیافرینیم که در آن دنیای مادی و ماوراء طبیعی گاه و بیگاه در هم داخل می شوند و یکی در کار دیگری دخالت می کند و تاثیر می گذارد، این دیگر خرافات است. البته در خبرهای بعضی سایت ها هم دیدم که اعتراض هایی از طرف پزشکان نسبت به همین موضوع شده است. بیایید تصور کنیم که هر خانواده ای از فردا عزیزش در اطاق عمل می میرد، ادعا کند که شیطان در جلد دکتر جراح رفته بوده و این کادر پزشکی "شیطانی" اند! شاید خنده دار و باورنکردنی باشد، اما اگر از مشاورین مذهبی صدا وسیما بپرسیم، از نظر آنها کاملا شدنی است!
یادم هست که مدتی پیش هم سریالی با عنوان "جعبه جادویی" بود که "آدم صالحی" با الهام از "غیب" خبر از نازل شدن بلا بر سر خانواده ی "نا اهلی" در پایان ماه رمضان می داد! کار مشاوره ی مذهبی صدا و سیما در این سریال به آنجا رسیده بود که آن "آدم صالح" در حیاط خانه اش با چوب و تخته و میخ وسیله یا کِشتی ِ "ضد بلا" می ساخت تا روز آخر ماه رمضان از بلای آسمانی در امان بماند!

با خواندن آنچه جادی نوشته بود و دیدن این سریال، به این فکر افتادم که اگر وبلاگستان ما در مقابل جا افتادن یک کلمه ی ایران در گوشه و کنار این شبکه ی اینترنت اینقدر حساسیت نشان می دهد که مدام بمب گوگولی درست می کند و کمپین به راه می اندازد، چرا مثلا در برابر آنچه تلویزیون کشور به خورد مردم می دهد، عکس العملی نشان نمی دهد؟ نیاوردن اسم ایران بیشتر به ملت ما صدمه می زند یا ذهن آدم ایرانی را با وهم و خرافات پر کردن؟
ایران که فقط اسم ایران نیست. ایران من و توی ایرانی هستیم و تا چه چنته ای و چه فکر و هنری در این دنیا داشته باشیم. من در سایت های گروهی مثل بالاترین و صبحانه و بلاگ نیوز گشتی زدم و از روی کنجکاوی می خواستم ببینم عکس العملی هست یا نه؟ اما یا واکنشی نبوده و یا آنقدر کمرنگ بوده که به چشم نیامده است. شکی نیست که بیشترین قشر استفاده کننده از اینترنت و بخصوص این وبلاگستان ما از تحصیل کردگان و درس خوانده های آن جامعه هستند. پس چرا واکنشی نیست یا آنقدر کمرنگ است که به سختی دیده می شود؟
به نظر من شاید این نتیجه را هم بشود گرفت (می گویم شاید) که این افکار و اوهام و خرافات، بخشی از همان سنتی هستند که در اعماق جان ما جا خوش کرده اند و آنقدر درونی شده اند که دیگر واکنشی ایجاد نمی کنند.
دوستان من همیشه از "ما" حرف می زنم و نه از تک تک شخصی ما. منظور من روح جمعی ماست که شاید در مقابل سنت و حتی عناصری از آن در حد خرافات، کمتر نقادی می کند.

شاید این قضاوت های من، قضاوت های سختی هستند، اما امیدوارم غلو آمیز نباشند. نگاهی به اطراف خودمان بیاندازیم شاید از این نمونه ها کم نباشند. ما "هاله" ی احمدی نژاد را به تمسخر گرفتیم، شاید فقط بخاطر اینکه خود احمدی نژاد مورد تایید ما نبود. شاید خود ما هم به آن "هاله" منتها به صورت دیگری در ذهن و جانمان باور داریم یا لااقل بی باور نیستیم.
می دانید؟ این آخری را بخاطر این گفتم که در نشریه ی دانشجویی "خانه متروک" از دانشگاه علم وصنعت در همین هفته، نویسنده ی مقاله ای به این انتقاد داشت که چرا در سریال "اغما" قدرت های شیطانی نسبت به قدرت های خدایی دست بالا را دارند. دیدن چنین مقاله ای، در نشریه ی دانشگاهی که نام "علم و صنعت" را روی خودش گذاشته خیلی متناقض بود.