حالا که پس از یکصد و یک سال که از جنبش مشروطه می گذرد، هنوز در بند سنت و استبداد تاریخی مانده ایم. دیری ست که باید به آسیب شناسی تجربه های مان می نشسته ایم. شادروان کسروی درباره ی دوره ی بلافاصله پس از پیروزی مشروطیت می نویسد:
"هر کس دانسته های کهن خود را به رشته نوشتن می کشد. این یکی از فلسفه سخن میراند و می خواهد با دلیل های فلسفی مشروطه را روشن گرداند. آن یکی از از گفته های صوفیان دلیل می آورد و شعرهای مثنوی را می نویسد. آن دیگر از راه قرآن و حدیث در می آید و مشروطه را یک دستگاه اسلامی می گرداند.
نکته این است که هیچیک از آنان کمی در خود سراغ نمی داشتند و نیازی به یاد گرفتن نمی دیدند و بلکه هر یکی در پی یاد دادن می بودند. مشروطه یک چیز تازه ای بود از اروپا رسیده، و می بایست تا دیری همگی در پی شناختن و یاد گرفتن آن باشند، اینان نیازی به آن ندیده، و نامش را شنیده و هر یکی از اندیشه ی خود معنایی به آن داده، و با شتاب در پی بیرون ریختن دانشهای خود می بودند.
جنبش مشروطه که پیش آمده بود و خود یک زندگانی نوینی می آغازید می بایست یک رشته داناکهای نوینی در زمینه ی زندگی آزاد، و چگونگی نگهداری کشور، و بایاهای مردم، و مرزی که میانه آنها با دولت باید بود، پراکنده گردد و بمردم یاد داده شود. نیز داناکهای کهن بیهوده ار فلسفه و عرفان و مانند اینها، از میان رود. لیکن اینها فرصت نداده و به آن می کوشیدند که مشروطه را از معنی درست خود بیرون آورند و هر کس به دلخواه معنای دیگری به آن دهند و بدینسان آن را یک چیز بیکاره ای گردانند.
روشنتر گویم: بجای آنکه پیروی از آیین مشروطه کنند می کوشیدند آن را پیرو رفتار و شیوه ی زندگانی خود گردانند". *

بقول زنده یاد عمران صلاحی: حالا [و هنوز] حکایت ماست!

تاریخ مشروطه ی ایران- احمد کسروی، ص 275-274