در این سالهای اخیر "مداحی" که چندین قرن از زمان صفویه و بخصوص از دورهی قاجاریه در ایران سابقه دارد، به شغلی بسیار پر درآمد تبدیل شده است و رقابت زیادی میان مداحان برای "کار" در مجالس پر رونق جریان دارد. پژوهشی دربارهی این پدیدهی مداحی در سایت رادیو فردا منتشر شده که ارزش خواندن دارد. این آدرس قسمت چهارم است و آدرس قسمتهای دیگر در همانجا هست.
----------
حالا در زمانی که مداحان مشغول گرفتن اشک از چشم ما و پول از جیبمان هستند، به گوشهی دیگری از دنیا برویم که در آنجا دانشمندان در جستجوی این پرسش همیشگی بشر هستند که "از کجا آمدهام؟". روش کار آن دانشمندان (این عارفان واقعی زمانه) برای کشف حقیقت، تحقیق میدانی است و آزمایشگاه و تجزیه و تحلیل علمی، نه چلهنشینی و ذکر گرفتن و ریاضت کشیدن و تزکیهی نفس به معنی سنتی ما. و اما خود موضوع:
میدانیم که تا مدت کمی پیش، قدیمیترین اسکلت موجودی که آنقدر کامل باشد که بتوان روی دو پا ایستادن او را ثابت کرد در اتیوپی پیدا شده بود. در سال 1974 و آن اسکلت زنی متعلق به 3میلیون و 200 هزار سال پیش بود که نام او را لوسی گذاشتند. از ساختمان مهرهها و پاها توانستند ثابت کنند که لوسی از اولین انواع آدمسانانی (انساننما) بوده که روی دو پا راه میرفته است.
این سوال همیشه برای دانشمندان مطرح بوده که آیا انسان ابتدا ساختمان مغزی انسانگونه پیدا کرده و یا اول روی دوپا ایستاده و بعدها حجم مغز او بزرگتر شده است؟
در سال 2000 با پیدا شدن بقایای اسکلت آدمسان قدیمیتری در اتیوپی، تحقیقاتی روی او انجام شد که سال پیش نتایج آن را منتشر کردند. این آدمسان را سلام (Selam) نام گذاشتهاند. «سلام» دخترکی 3 ساله بوده و برای همین به او بچهی لوسی هم میگویند. البته سلام 100 هزار سال پیش از لوسی در این دنیا زندگی کرده است.
نکتهی جالب در ساختمان بدن سلام این است که اولا روی دو پا میایستاده ولی با این حال هنوز رشد مغزی کمتری داشته است. به نظر میرسد که انسان ابتدا روی دو پا ایستاده و بعدها در طول تکامل، مغز او حجم بیشتری پیدا کرده است. از طرف دیگر ساختمان دستهای سلام نشان میدهد که این دستها هنوز ساختمان دست انسانی پیدا نکرده بودهاند و هنوز خصوصیات زمانی را که انسان روی درختها زندگی میکرده داشتهاند. دستهای سلام برای حلقه شدن روی شاخههای درختان مناسب بوده است. به عبارت دیگر ساختمان بدن سلام، گذار ِ انسان را از زندگی روی درختان به روی دو پا ایستادن نشان میدهد.
کامل ماندن اسکلت سر سلام که همراه با مغز ِ سنگشدهای اوست، تصادفی است چون معمولا استخوانهای موجودات کمسنی مانند سلام اینقدر دوام نمیآورند. عکس بالا هم عکس اسکلت سر سلام است.
خوشحالم که فرصتی دست داد تا از مطالب علمی هم بنویسم، چیزی که متاسفانه زیاد اتفاق نمیافتد. این مطلب را هم از شمارهی دسامبر 2006 نشریهی Scientific American نوشتم.
نظرهای نوشته شده: