به نظر من می‌شود انگیزه‌های رفسنجانی را از انتشار نامه‌ی آیت‌الله خمینی در این روزها، و موضوع ادامه‌ی جنگ را به مدت 6 سال، جدا از هم بررسی کرد.
منطق حاکم بر یک جامعه‌ی امروزی ( امروزی به معنای مدنی) حکم می‌کند که در پی انتشار نامه‌ی آیت‌الله خمینی، چیزی مانند یک کمیته‌ی حقیقت‌یاب تشکیل شود و به موضوع ادامه‌ی جنگ و چرایی ِ آن و پیامدهای آن برای کشور رسیدگی‌کند. روشن کنند که مسئولین ادامه‌ی جنگ چه کسانی بوده‌اند. چه استفاده‌ای از این جنگ شش‌ساله که جنبه‌ی دفاعی هم نداشت برده شده است. معمولا در بسیاری از کشورها پارلمان که حاصل انتخاب مستقیم مردم است چنین نقشی را به عهده دارد. اما به قول خود آقایان، مجلس در کشور ما بیشتر از آنکه به مردم متکی باشد و به آنها پاسخ‌گو، برآمده از "غیب" است و معلوم نیست به چه نهادی پاسخگوست.
بنای حکومت در یک جامعه‌ی مدنی مسئولیت است و پاسخ‌گویی در ازای آن. در چنین جامعه‌ای نمی‌شود به بهانه‌ی "تقدس" این یا آن شخص یا نهاد یا عمل ِ اجتماعی و یا حتی "نیّت پاک" از زیر بار مسئولیت شانه خالی کرد.

بسیار بعید و در واقع محال می‌دانم که کسی در میان آقایان (چه اصلاح‌طلبان حکومتی و چه رقبای‌شان) حتی فکر این «کشف حقیقت» 6 سال جنگ از مغزش بگذرد.
موضوع انتشار این نامه هم مثل موارد دیگر ، نه برای آگاهی مردم از امورات‌شان که برای ضربه‌زدن به حریف و امتیاز گرفتن از اوست. موارد دیگر؟ ماجرای اسکله‌های بی‌نام و نشان که نظامیان از آنها کالا وارد و صادر می‌کنند و بوسیله‌ی آقای کروبی افشا شد یادتان هست؟
این به خوبی از واکنش دو جناح مختلف حکومتی پیداست. یک طرف (اصلاح‌طلبان حکومتی) تلاش می‌کنند تا بیشترین بهره را برای عقب‌زدن حریفان پیروز‌شان ببرند و رفسنجانی را به میان صف خودشان بکشند. رقبا هم که اول همه‌ چیز را تکذیب می‌کردند حالا سعی می‌کنند به بهانه‌ی "مقدس" بودن جنگ و "اجرای وظیفه‌ی دینی" از زیر بار هر مسئولیتی شانه خالی کنند. و در این میان کسی دغدغه‌ی مسئولیت‌ها و چرایی‌ها را ندارد.

امروز، حداقل دو نسل حق دارند بپرسند که چرا جنگ ادامه پیدا کرد که برای نسل اول مرگ بماند یا اسارت و معلولیت و زندگی‌های ازهم پاشیده و برای نسل امروز هم تاوان از میان رفتن بنیان اقتصادی و خرابی‌ها را دادن. خود آقایان همیشه ادعا می‌کنند که دو علت اصلی مشکلات امروز یکی هشت سال جنگ است و دیگری توطئه‌های دشمن. بسیار خوب! حداقل مسئولیت ادامه‌ی جنگ را به مدت 6 سال معین کنند. تجربه نشان داده که تا مدت کوتاهی می‌توان به بهانه‌ی "تقدس" راه هر چون و چرایی را بست، اما پرسش همیشه بر جا می‌ماند.

امروز با انتشار این نامه بوسیله‌ی آقای رفسنجانی اینطور وانمود می‌شود که گویا ایشان از همان ابتدا تمایل به ادامه‌ی جنگ نداشتند. وظیفه‌ی این کمیته‌های حقیقت‌یاب در یک جامعه‌ی مدنی، که در ابتدا نوشتم روشن‌کردن همین ادعاها و مسئولیت‌هاست. وگرنه می‌شود این نقل‌قول را از طرف آقای رفسنجانی در دی‌ ماه 1361 آورد که می‌گوید:
"کدام بی‌انصافی پیدا می‌شود که به جمهوری اسلامی امروز بگوید ما متقاضی کیفر متجاوز و تنبیه صدام و حذف بعث عفلقی از تاریخ عراق نباشیم؟ فردا اگر صدام در عراق بماند ما جواب این همه انسان فداکار عضوباخته را چه می‌توانیم بدهیم؟ هیچ‌چیز نمی‌تواند به جز سقوط صدام و ایجاد حکومت اسلامی در عراق، به دل جانبازان و خانواده‌ی شهدا آرامش ببخشد. هر نوع عوض مادی را ما بگیریم، باز هم قابل مقابله با این خسارت عظیمی که ما دیده‌ایم نیست". (روزنامه‌ی اطلاعات 14/10/1361 - به نقل از کتاب اکبر گنجی: عالیجناب سرخپوش)

و این "عوض مادی" که آقای رفسنجانی با خیال راحت از طرف ملت رد می‌کردند، میلیاردها دلار تضمین‌شده از طرف کشورهای عربی برای پرداخت خسارت به ایران و خاتمه‌ی جنگ پس از فتح خرمشهر بود.
با چنین منطقی بود که تابلوهای "راه قدس از کربلا می‌گذرد" یا "تا کربلا راهی نیست" در جبهه‌ها بر پا می‌شد ...