در خبرها خواندم که روزنامه‌ی شرق هم توقیف شد. محمد قوچانی روزنامه‌نگار با استعداد و جوان که می‌خواست با "اثبات تئوری بقا"*، با عقب‌نشینی‌هایی در برابر محافظه‌کاران، «شرق» را بعنوان صدایی ناهماهنگ و نه لزوما ناهمخوان با صدای رسمی حکومت نگاه دارد. «شرق» به قول قوچانی آمده بود که بماند، "نه به هر قیمتی اما به قیمتی گزاف".
مشکل در کشور ما اینجاست که تحمل صدایی حتی فقط ناهماهنگ مثل صدای «شرق» از طرف حکومت، بیشتر به خاطر تقسیم قدرت و حفظ مصلحت‌های درون آن حکومت است تا فشار اجتماعی از پایین یا به عبارت دیگر افکارعمومی. حکومت محافظه‌کار از پیش می‌داند که توقیف و بستن روزنامه‌ای، انعکاس قابل توجه و غیرقابل کنترلی در جامعه ایجاد نمی‌کند. همان‌طور که به راحتی دسته‌دسته روزنامه بسته و روزنامه‌نگار به کنج زندان فرستاده است. و از جمله خود قوچانی را.
طبیعتا آنجا که محافظه‌کاران مصلحت بدانند و توازن قدرت در بالا اجازه بدهند، دلیلی برای تحمل چنین روزنامه‌ای نمی‌بینند. همان‌طور که معادلات قدرت روزنامه‌هایی مانند اعتماد ملی (روزنا)‌ را سر پا نگاه داشته است. شاید ملاحظات در برابر فشارهای بین‌المللی هم هست بعنوان نمونه‌هایی برای وجود "صداهای متفاوت".
این را که می‌نویسم به خاطر انتقاد از تلاش برای ماندن نیست. به هر حال اگر امکانی هست،‌ باید برای گفتن و کار کردن به کار گرفت. مهم این است که بدانیم برای چه تحمل می‌کنند.

به هرحال شرق در بازتاب اندیشه‌های کسانی که در واقع هیچ تریبونی برای ابراز نظر و حرفشان ندارند، با وجود تمام دست به عصا راه رفتن‌ها و ملاحظه‌کردن‌ها، موفق بود. بخصوص بصورت مصاحبه‌ها. مثلا با چهره‌هایی مانند دکتر پیمان یا هنرمندانی مانند توران مهرزاد و به‌آذین. گاهی که همه‌ی مصاحیه هم قابل چاپ نبود، می‌توانستی قسمت‌های سانسور‌نشده را در اینترنت پیدا کنی.
بخش معرفی کتاب‌ شرق هم برای اطلاع از آخرین اخبار کتاب‌هایی که حرفی برای زدن دارند خواندنی بود.
همان‌طور که وقتی 18 روزنامه را بدنبال سخنرانی رهبر در مصلای تهران، یک‌شبه توقیف کردند و آب از آب تکان نخورد، چه انتظاری از انعکاس توقیف روزنامه‌ی شرق می‌توان داشت؟ آیا جامعه بی‌تفاوت است؟

خبر تعطیلی نشریه‌ی خواندنی «نامه» هم رسید. «نامه» که روی اینترنت هم منتشر می‌شد از مجله‌های خوب تحلیلی بود که امیدوارم انتشار آن در اینترنت ادامه پیدا کند. یکی از ویژگی‌های «نامه» پر و پیمان بودن مطالب بخش زنان آن بود که موضوع مهم جنبش زنان ایران و مسائل آن را مطرح می‌کرد.

توقیف هر روزنامه و نشریه‌ای صرف‌نظر از همه چیز یک جنبه‌ی انسانی و شخصی مهم هم دارد: بیکاری و آوارگی شغلی، آنهم اگر خوش‌شانس باشی و کاری پیدا کنی. من دقیقا نمی‌دانم اما فکر نمی‌کنم روزنامه‌نگاران از بیمه‌های شغلی و حقوق بیکاری برخوردار باشند. می‌توان نه حتی با یک بخشنامه، که با یک تلفن شبانه، روزنامه‌ای را بست، ده‌ها نفر را بیکار کرد و تازه پرونده‌ی قطوری هم ساخت تا بتوان در فرصتی دیگر ضرب شستی نشان داد. همیشه فکر کرده‌ام که در این روزهای گرانی و بیکاری، سرنوشت خود این روزنامه‌نگاران و خانواده‌های‌شان چه می‌شود. همه که از کشور بیرون نمی‌آیند و همه هم که از رانت ارتباط با جناح‌های قدرت برخوردار نیستند تا "کسی" دست‌شان را بگیرد. زندگی آن اکثریت چگونه می‌گذرد؟

* اصطلاحات "اثبات تئوری بقا" و "قیمت گزاف" را از خود محمد قوچانی وام گرفته‌ام.