آسمانش را گرفته تنگ در آغوش
ابر، با آن پوستین سرد نمناکش
باغ بی‌برگی
روز و شب تنهاست
با سکوت پاک غمناکش
م. امید

نمی‌دانم شما هم متوجه شده‌اید که سال‌روز و گرامی‌داشت بزرگان ادب و فرهنگ ما که از میان‌مان می‌روند، هر سال که می‌گذرد کم‌رنگ‌تر می‌شود؟ لینک‌ها و یادها بیشتر به حاشیه‌ی صفحه‌ها می‌روند و بعد هم حتی یادی از آنها نمی‌ماند.
منظورم مرده‌پرستی نیست. اگر پویایی فرهنگ ملتی آن‌قدر باشد که با رفتن یکی، دیگری یا دیگر‌ها باشند که جای او را بگیرند و پله‌ای از او بالاتر بروند، خوب، می‌توان امید داشت که قدیمی‌ترها راه را هموار کرده‌اند و حالا اگر نام آنها کم‌رنگ است، اما کارشان در زنده‌گان ادامه دارد. وگرنه ما دستی توانا درغم گذشته را به زاری نشستن داریم. زمانی رهبر دینی‌مان رک و راست به ما گفت که مانده‌گاری دین‌مان هم مدیون گریه‌ها و غم خوردن بر گذشته‌های دانسته و نادانسته‌ی ماست.

پس مرادم از یاد و بزرگ‌داشت، ‌فاتحه‌ای دوباره خواندن نیست. نه، زنده‌ نگاه داشتن یاد کسانی‌ست که کاری شایسته کرده‌اند و مرور کار آنهاست. توشه‌مان را رفته‌رفته از دست می‌دهیم و کورسویی هم از شکفتن و بر پله‌ای بالاتر پا گذاشتن نیست. این را من نمی‌گویم، آنها که جانی در این راه‌ها فرسوده کرده‌اند می‌گویند. شاعر می‌گوید، داستان‌نویس می‌گوید، موسیقی‌دان می‌گوید ...
بگذریم،

می‌گوید: "برای این می‌نویسم که بدانم کیستم، در کجا، کجای عصر و زمانه‌ی خود هستم. بدانم، دانستنی به راستی‌ دانستن، که آیا هنوز هستم، هنوز زنده‌ام؟ چون به اعتقاد من «هستن» تنها در همین کسوت خلق خود بودن، وا ز هوا و آب و نان سهمی بر گرفتن، نیست. در این امر انسان، هر انسانی با انسان و حتی حیوان دیگر مشترک و شاید کمابیش همانند است. نه، این «هستن» نه؛ بلکه آن «هستن» در اوج، آن لحظات نادر و کمیاب که «هستی» با «مستی» توامان است و پیوند و انصالی شگفت، در حد آمیختگی و بلکه «یگانگی» پیدا کرده است. در چنین لحظات است که به اعتقاد من هستی و بودن براستی تحقق می‌یابد و انسان می‌تواند با شوق و شعف بگوید: های زمانه! من هستم، من هم هستم! ..."

امید را می‌گویم،‌ اخوان را: زندیق‌ ِ رند ِ مزدشتی. امسال چهاردهمین سال درگذشت او است. چهارم شهریور. برای همین از لینک‌های به حاشیه رفته و یادآوری‌های کم‌رنگ گفتم.

حتی آشنایی کمی با اشعار اخوان نشان‌دهنده‌ی تسلط بر زبان و فرهنگ کلاسیک ماست، با این که با شعر نو و منطق و تصویرهای حاکم بر آن کار می‌کند.
شکست جنبش مردمی، با کودتای 28 مرداد اثری مانده‌گار بر روح جوان و حساس اخوان گذاشت. بسیاری شعر او را در دوران پس از کودتا، نمونه‌ی شعر نومیدی نام گذاشتند. به نظر من خصلت نومیدی، هیچوقت از تاریخ استبداد بر کشور ما جدا نبوده، بخصوص که توفانی و بگیر وببندی و داغ و درفشی هم از راه برسد و بافته‌‌ها‌ی اندک ما را رشته کند. چه نومید‌ای هم از این بیشتر که ملتی به تماشای این رشته‌کردن‌ها بایستد ...

اخوان مانند بسیاری از هنرمندان و روشن‌فکران مدتی را پس از کودتا در زندان گذراند. ماجرا هم گویا این بوده که یک شعر تند سیاسی از اخوان در نشریه‌ی حزب توده که پس از کودتا مخفیانه چاپ می‌شد، منتشر شده بود. ماموران فرمانداری نظامی که از روی سبک نیمایی شعر، به خود نیما هم شک کرده بودند شبانه به خانه‌ی او می‌روند و با توپ و تشر از او می‌پرسند که خودت این شعر را گفته‌ای یا یکی از شاگردانت؟ پیرمرد نیما هم به سادگی می‌گوید: من به او گفتم از این چیزها نساز ولی او گوش نکرد، جوان است، خام است. و خلاصه این، منجر به دستگیری اخوان می‌شود. با این همه، شاعر بزرگ ما سال‌ها بعد در بزرگ‌داشت نیما مقاله می‌نوشت و یاد او را گرامی می‌داشت.

بیشتر درباره‌ی او و شعر و زندگی او در این جا و این جا بخوانید. در لینک اولی متن تعداد زیادی از اشعار اخوان را پیدا می‌کنید.

من اما به سهم خودم شعر «چاووشی» اخوان را با صدای او در اینجا می‌گذارم که دمی با خودش خلوت کنیم. در سایت فلش پویا در قسمت «لحظات تنهایی» شعر‌های بیشتری با صدای خودش هست. فرصت کردید سری هم به آنجا بزنید.