این روزها در گردشی که در وبلاگ‌ها می‌کردم متوجه شدم که خوشبختانه از همین حالا بی‌ارزشی و اجباری بودن اعترافات رامین جهانبگلو روشن‌فکر زندانی، گویا برای هر عقل صادقی آشکار است.
کسانی شاید در سال‌هایی که تازه این سنت و رسم غیرانسانی نهادینه می‌شد، با دهانی باز از قدرت معجزه‌ی نظام، پای تلویزیون می‌نشستند تا خُرد شدن انسان‌ها را تماشا کنند. انسان‌هایی که به نفی ِ اندیشه و زندگی و شخصیت خودشان می‌نشستند و چه پیرایه‌ها و تهمت‌ها که هم به خودشان و هم به دیگران می‌بستند. همه‌ی این انسان‌های خردشده طلب عفو و ترحم داشتند.
اما امروز حتی همان باورمندان معجزات هم پی برده‌اند که معجزه‌ای در کار نبوده. آنچه بوده داغ و درفش بوده. این را از لابلای نوشته‌ها هم می‌توان خواند.
انسان را از خود تهی کردن و کلمات بر دهانش گذاشتن و قلم به دستش دادن، نه دشوار است نه هنر، چه رسد به معجزه.
--------
در گردشی اینترنتی به یک لینک کمی قدیمی، مربوط به یک سال پیش برخورد کردم. نظری از یک کارشناس حقوقی که معاون مجتمع قضايى خانواده است. مطلب اما قدیمی نیست. همین امروز هم با قدرت اجرا می‌شود. متن ماجرا را خودتان بخوانید اما من بیشتر منظورم نظر کلّی ِ این کارشناس درباره‌ی قوانین ازدواج است. ایشان می‌گوید:

"مهمترين حقوق مرد بر زن اين است كه زن همواره در اطاعت از شوهرش باشد و از وى به طور عام و خاص تمكين نمايد. زوجه حتى در خروج از منزل بايد از زوج اجازه داشته باشد و در هر حال با وى حسن معاشرت داشته و با حسن خلق با همسر خود رفتار نمايد. لازم به ذكر است اطاعت نكردن زن از شوهر در كارهايى كه شرعاً به عهده زن نيست نشوز محسوب نمى گردد مثلاً چنانچه زن براى شوهر طباخى نكند و از خياطى ونظافت منزل سرباز زند و يا امثال اين اعمال را انجام ندهد در حالت نشوز قرار نمى گيرد اما چنانچه زن از شوهر تمكين ننمايد حوائج و نيازهاى طبيعى و مشروع وى را برآورده نسازد و بدون اذن شوهر منزل را ترك نمايد ناشزه محسوب خواهد شد".
و می‌دانیم که در صورت اثبات این «نافرمانی و سرکشی» یا نشوز، که در دادگاه‌های ما چندان دشوار هم نیست، دیگر حقوق قابل توجهی به زن تعلق نمی‌گیرد. در ضمن آن جمله‌های "زن همواره در اطاعت از شوهرش باشد" و "زوجه حتى در خروج از منزل بايد از زوج اجازه داشته باشد" هم جالب توجه است.

در نوشته‌ی بالا کنجکاو شدم بدانم که تمکین عام و خاص چیست. از آنجا که متخصص حقوقی نیستم از نوشته‌ی مهرانگیز کار کمک گرفتم تا معنی این را بفهمم:
تمکین عام به معنای همزیستی زن با شوهر در زیر یک سقف است. زن مجبور است در محلی که مرد تعیین می‌کند زندگی کند.
تمکین خاص به معنی این است که زن وظیفه دارد به نیازها‌ی جنسی شوهرش، هر موقع که مرد خواهان آن باشد پاسخ مثبت بدهد. با این که دانش امروز ثابت کرده که زن هم مانند مرد در شرایط خاصی آماده‌ی ایفای نقش جنسی خودش است، اما از آنجا که پایه‌ی قوانین ما بر اساس دیگری تنظیم می‌شود، این موضوع در نظر گرفته نشده است. در کشورهایی که قوانین ازدواج عرفی دارند، اجبار زن برای آمیزش جنسی توسط شوهر، جرم ِ تجاوز جنسی محسوب می‌شود.

اثبات این که زنی تمکین خاص نمی‌کند در دادگاه کار ساده‌ای نیست. ولی چون در مورد هزینه‌ی زندگی یا نفقه، دادگاه به تمکین عام اتکا می‌کند،‌ زن به سادگی نمی‌تواند در مقابل رفتار ِ مرد، خانه را ترک کند که اگر اصرار به ترک خانه داشته باشد باید از حقوق دیگرش صرف نظر کند.

شاید همه‌ی این‌ها تکرار مکررات به نظر بیاید، اما فکر می‌کنم چون هنوز همین قوانین و محدودیت‌هاست که زندگی ِ زنان را تنظیم می‌کند، ضرری ندارد که هر از چندی نگاهی به وضعیت خودمان داشته باشیم.