دوستانی که وبلاگ مرا می‌خوانند می‌دانند که موضوع آسیب‌های اجتماعی یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های من است و همیشه سعی کرده‌ام با آوردن نمونه‌های گوناگون، نگرانی خودم را لااقل به خودم نشان داده باشم.
با این حجم خبر و بحران‌هایی که مدام از شکلی به شکل دیگر در می‌آیند، شاید خبرهای آسیب‌های اجتماعی به حاشیه بروند. به همین خاطر برای ثبت در حافظه‌ی خودم هم که شده، تلاش می‌کنم این موضوع در وبلاگ من هیچ‌گاه کم‌رنگ نشود.
آسیب‌های اجتماعی از یک طرف بیان زندگی روزمره‌ی انسان‌هاست و آنچه هر روز تجربه می‌کنند: زنی که هر روز باید خشونت ببیند و تحقیر بشود، پسر و دختر جوانی که به هزار دلیل شخصی و اجتماعی به اعتیاد کشیده شده‌اند. و یا زن جوانی که به شکلی مجبور به خودفروشی‌ست: آن‌که امکانش را دارد برای گذران زندگی‌اش صیغه‌ی مردی می‌شود، آنکه ندارد کنار خیابان می‌ایستد.
از طرف دیگر، آسیب‌های اجتماعی آینه‌ی روشن و واضح آن سیاست و فرهنگی است که در عمل در جامعه پیاده شده است. می‌توان هزاران بار بالای منبر مسجد رفت،‌ یا در شکل مدرن‌تر سمینار اخلاق و فلسفه تشکیل داد. می‌توان صدها کتاب درباره‌ی اخلاق و معنویت نوشت و هر روز از هزار تریبون ادعای معنویت کرد. می‌توان در تلویزیون برنامه‌های نمایشی "مهندسی رفتار اجتماعی" ترتیب داد. همه‌ی این‌ها چقدر غیرجدی و بی‌پایه می‌شوند وقتی که زندگی آدمها را با معیار گستردگی و عمیق بودن آسیب‌های اجتماعی بسنجیم. جامعه‌ای را که رشوه از صدر تا ذیل آن نهادینه شده و روابط از هر جامعه‌ی غربی مادی‌تر است، با ادعا و شعار نمی‌توان جامعه‌ی معنوی و اخلاقی جلوه داد. حتی اگر رهبران جامعه ادعا کنند که از برگزیدگان هستند و در اخلاق و معنویت همتا ندارند.

آسیب‌های اجتماعی وقتی که بصورت یک پدیده‌ی اجتماعی نهادینه شد،‌ دیگر راه و روش‌های روانکاوی فردی و نصیحت‌های پدرانه کارساز نیست. روش‌های بگیر و ببند و با دستبند کنار خیابان نشاندن و وارونه سوار الاغ کردن و در کوچه‌ها گرداندن هم نیست. باید عقلانیتی و همتی باشد و سیاستی که با واقعیت‌های زندگی امروز بخواند. قوانین را باید حقوق‌دانان و جامعه‌شناسان و متخصصان با استفاده از آخرین دست‌آوردها و تجربیات بین‌المللی بنویسند. وگرنه همان می‌رود که امروز گریبان ما را گرفته است.
این‌که بگوییم "همه جای دنیا همینطور هست" چیزی از مسئولیت ما کم نمی‌کند. در کشورهای پیشرفته هزاران محقق و متخصص در کار هستند تا ریشه‌های اجتماعی را پیدا کنند و خیلی وقت‌ها احزاب برای روی کار آمدن، باید برنامه‌های روشن برای مقابله با آسیب‌های اجتماعی ارائه کنند. در شهر بزرگی مثل تهران، همان چند فرهنگ‌سرا و محل تجمع جوانان را هم تعطیل کردند.

منظورم از نوشته‌ی بالا مقدمه‌چینی نبود. خیلی وقت‌ها بخاطر انسجام اندیشه هم هست، حتی اگر بدیهی و تکراری به نظر برسد.
در خبرها بود که 7 دختر نوجوان دانش‌آموز در اثر استفاده از قرص‌های مخدر معروف به "قرص برنج"، جان‌شان را از دست داده‌اند. گویا چندین بار هم از طرف پلیس و دادسرا تلاش کرده‌اند علت استفاده و مرگ این دختران را پنهان کنند. دوستانی که در ایران زندگی می‌کنند خوب می‌دانند که سال‌هاست این مواد در دست پسران و دختران جوان می‌گردد. دیگر هم نمی‌شود ادعا کرد که این مواد فقط در پارتی‌های شبانه‌ی شمال شهر و میان جوانان "غیر موجه" و غرب‌زده شیوع دارد. 3 یا 4 تا از این دخترها از منطقه‌ی کم‌درآمد نازی‌آباد بوده‌اند. حالا معلوم نیست اخلاق اسلامی با رفتن دختران به ورزشگاه و شادی و تشویق و احساس با هم بودن، لکه‌دار می‌شود یا در گوشه‌ای پنهان برای ساعتی شادی تخدیر شده، مرگ را به جان خریدن؟

اما درد اینجاست که مسئولین ما بر طبل کهنه‌ی "ارزش‌ها" و "هویت" می‌کوبند، گویی این نغمه را در تمام این سال‌ها بارها ساز نکرده‌اند. کسی که عنوان پرطمطراق "مدير کل دفتر پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي آموزش و پرورش"‌ بر در دفترش حک شده و حتما از "موجهین" هم هست می‌گوید:
"محسن فريدي در گفت و گويي با خبرگزاري ايسنا با اظهار تاسف از مرگ اين هفت دختر، اين مسئله را ناشي از"ضعف ارزشهاي اسلامي و نقصان هويت ملي در بين عده‌اي از دانش‌آموزان دختر" بيان کرده است. وي همچنين اظهار اميدواري کرده که: "از اين پس با نظارت قوي مديران مدارس و روساي مناطق و آگاهي دادن مشاوران و مربيان ديگر شاهد چنين حوادث نباشيم. فريدي به جاي توضيح درباره اصل ماجرا وعده داده که با "اعزام سخنران، انتشار بروشورهاي اطلاع رساني، آگاهي‌بخشي با رويکردي آموزشي، به خانواده‌ها مديران و مربيان مدارس" از اين پس از چنين وقايعي جلوگيري شود".

نماینده‌ای می‌خواهد با اعدام 10 زن روسپی، پدیده‌ی فحشا را از میان بردارد. مسئولی دیگر فکر می‌کند با موعظه و پخش چند بروشور با واژه‌های کلیشه‌ای برای جوانان،‌ می‌تواند آنها را به "ارزش‌‌ها" و "هویت" برگرداند. ارزش‌ها و هویت‌هایی که نه تعریف مشخصی دارند و نه کارکردی برای جوان امروز.
درد، فقط آن نیست که بر ما می‌رود. دردِ دیگر، نبودن عقلانیت و همتی در خور این مشکلاتی‌ست که در آن گرفتاریم.