"چاکر آستان ملائک پاسبان، فدوی خاص دولت ِ ابد مدت، حاج علی خان پیشخدمت ِ خاصه، فراشباشی دربار سپهر اقتدار مامور است که به فین کاشان رفته میرزا تقی خان فراهانی را راحت نماید. و در انجام این ماموریت بین الاقران مفتخر و به مَراحم خسروانی مستظهر بوده باشد."
حاج علی خان وقتی که دستخط ناصرالدین شاه بدستش رسید شب را در خانه نماند مبادا که شاه از دستور خودش برای قتل امیرکبیر پشیمان شود. و سحرگاه روز بعد با علی خان میرغضب راهی کاشان شد. روز جمعه دهم ژانویه 1852 یعنی 154 سال پیش فرمان اجرا شد.

امیر کبیر پس از عباس میرزا پسر و ولیعهد فتحعلی شاه، دومین نفری در سلسله ی قاجار بود که می دید در حالی که تمدن غرب رو به مدنیت و خردگرایی و پیشرفت علوم دارد، جامعه ی ما هنوز در خواب راحت چند صد ساله با سنت و خرافات دلخوش کرده و هنوز تصور می کند همانطور که کار دنیا تا امروز اینطور گذشته، از این به بعد هم همینطور خواهد گذشت.

خوشبختی امیر کبیر این بود که فرصتی پیدا کرد تا بتواند اصلاحاتی در امور جامعه و حکومت انجام دهد. امیر پیش از رسیدن به صدراعظمی سالها در روسیه و عثمانی (ترکیه امروز) در خدمت وزارت خارجه بود و با پیشرفت های دیگران آشنا بود. و مهم هم این بود که در صدد تغییر اوضاع بر آمد و از تغییر نترسید.
جامعه ی ایران را از بالا تا پایین فساد و خرافات گرفته بود. امیرکبیر به اصلاح نظام مالیاتی دست زد و راههایی را که مقامات حکومتی و دربار و روحانیون پیدا کرده بودند تا از خزانه ی کشور برداشت کنند بَست. در همان ابتدا مواجب شاهزادگان و درباریان و روحانیون را نصف کرد.
از دیگر کارهای امیر این بود که دیوانخانه ی دولتی را تاسیس کرد و از اختیارات حکام شرع که معلوم نبود بر کدام پایه ای حکم صادر می کنند بسیار کم کرد. مخصوصا رشوه را که در این محاکم شرع به راه بود بر انداخت. تلاش امیر این بود که پایه ی دادگستری کشور را بر پایه قانون عرفی قرار بدهد. رسم شکنجه های وحشیانه را برانداخت.
در امور داخلی با رشوه خواری عمومی مبارزه ی جدی کرد. رسمی هم به نام سیورسات بود که نظامیان و اردوی آنان و ماموران دولت بر سر راه خودشان هر جا که می رسیدند باید مردم همان محل خرج زیاد آنها را حتی با زور و شکنجه بپردازند. این رسم را هم بشدت محدود کرد و تنها در موارد خاص و به میزان معمولی مردم باید چیزی می پرداختند.
از کارهای مهم او تاسیس اولین مدرسه ی جدید و اولین روزنامه فارسی زبان وقایع اتفاقیه و تشویق به ترجمه ی کتابهای با ارزش تاریخی و سیاسی و پزشکی جدید و مهندسی جدید و علوم طبیعی جدید بود که بوسیله ی هیئت تازه تاسیس مترجمان انجام می شد.

شاید ویژگی امیر این بود که برای اولین بار کسی آگاهانه و با طرح و نقشه و نه فقط از روی غریزه و دلسوزی، دست به اصلاحات و تغییرات مدنی در جامعه ی بخواب رفته ی ایران زد.

نمی دانم اگر همین امروز امیرکبیر را پس از 154 سال از گور بیرون می آوردند و به شهر شلوغ روانه می کردند، با دیدن این همه فساد و رشوه خواری و چه و چه ها ... چه می گفت؟

روبرت واتسون انگلیسی درباره ی او می نویسد:
"میرزا تقی خان بر آن شد که نیکبختی مردم را فراهم کند، و تمایلات نکوهیده ی آنان را مهار گرداند. این وزیر هدفی از آن هم عالی تر داشت؛ هر آینه تدابیرش استمرار می یافت، در اخلاق و کردار ایرانیان تغییری اساسی و ریشه دار تحقق می پذیرفت."