سخن گرامی با نقل قول از سیبستان در وبلاگش درباره ی مطالب بی پایه و جعلی که این روزها در روزنامه ها و سایت ها انتشار پیدا می کنند نوشته است. از ترجمه های غیر دقیق بگیر تا انتشار خرافات و یا موضوعاتی که رنگ و روی علمی ممکن است داشته باشند اما جز افسانه هایی بیشتر نیستند.

در این دوره ای که حجم اطلاعات اینقدر زیاد است، همانقدر هم هوشیاری و حساسیت خواننده را می طلبد. اما شکی هم نیست که نویسنده و خبرنگار وظیفه ی سنگینی دارند. نویسنده و حبرنگار روزنامه باید بر اطلاعات شخصی خودش بویژه در مورد مسائلی که با آنها سروکار دارد مرتب اضافه کند و دانسته هایش را تازه. کسی از روزنامه نگار توقع ندارد که فیزیکدان باشد اما یک حداقل اطلاع لازم است تا در مورد "حل مدل اتمی اینشتین توسط دانشجوی مدیریت" شک کرد.

من در مورد نگرانی هایم از مطالب ساده انگارانه و در سطح خیلی پایین که در روزنامه های ایران منتشر می شود، حدود 7 ماه پیش در این یادداشت اشاره کردم.
آخرین باری که در اینباره نوشتم درباره انتشار "نامه یزدگرد سوم به عمر خلیفه ی دوم مسلمانان" بود که واقعا تعجب کردم چگونه چنین جعلیات آشکاری می تواند از زیر چشم سردبیر یک نشریه اینترنتی بگذرد بی آنکه کوچکترین عکس العملی ایجاد کند. این متن یادداشت من است.

اما همین چند روز پیش در یک گردش اینترنتی به سایتی به نام «دنیای ما» هدایت شدم که خودشان می نویسند این سایت " يک سایت خبری- تحليلی ترقيخواه است که فعاليت آن در خدمت دفاع از برابری، آزادی سياسی، عدالت اقتصادی و اجتماعی و صلح در ايران و جهان می باشد." اولین انتظاری که از هر سایت جدی می رود صداقت و دقت آن در نقل و انتشار مطالب است. این دوستان که این شعارهای زیبا را هم انگیزه ی خودشان ساخته اند.
جالب این که در مقاله ای که به آن هدایت شده بودم این جمله اول بود: "21 نوامبر سال 1360 ميلادي ، درست 488 سال پيش از انتشار « مانيفست كمونيست » از سوي كارل ماركس ، مزدك عقايد اقتصادي ــ اجتماعي خود را كه نوعي سوسياليسم بود اعلام داشت و ترويج آن را آغاز كرد . مزدك پسر بامداد كه يك روحاني زرتشتي بود از شهر استخر فارس ( شيراز ) بود مدعي شد كه اين عقايد تفسير درست آموزشهاي زرتشت است كه هدفي جز نيكبختي بشر ندارد و زماني اين نيكبختي تحقق خواهد يافت كه برابري انسانها تامين شود."
من مخصوصا همه جمله را آوردم تا معلوم باشد نویسنده از کدام مزدک در تاریخ ایران سخن می گوید. آغاز جنبش مزدکیان به حدود 488 میلادی بر می گردد که البته تا روزگار مارکس در 1848 میلادی 1360 سالی فاصله هست. و من نمی دانم نویسنده چگونه این تاریخ ها را می تواند مخلوط کند. هدف من بررسی دیگر اطلاعات داده شده نیست، هر چند که مثلا دوره ی جنبش مزدکی نه 11 سال که حدود 30 سال (از حدود 488 میلادی تا حدود 518 میلادی) بوده است. تعجب نباید کرد که چگونه نویسنده، سردبیر یا مسئولی می تواند این تاریخ های عجیب را نبیند؟

اما اطالاعات نه چندان درست به همین محدود نشد و در نگاه کوتاهی که به چند خبر و مقاله دیگر انداختم به این رسیدم که: "ژوئن 2004 شبكه تلويزيوني سي. بي . اس. آمريكا به نقل از يك منبع رسمي گزارش كرد كه شمار زندانيان آمريكا بازهم افزايش يافته و اينك حدود دو ميليون نفر است . اين شبكه گفت: امريكا يك پنجم جمعيت جهان را دارد ولي شمار زندانيان آن 25 درصد همه زندانيان جهان است."

آمریکا طبق آمار جولای 2005 کمی کمتر از 300 میلیون نفر جمعیت دارد که با توجه به خبر داده شده پس جمعیت کره ی زمین باید حدود 1 میلیارد و پانصد میلیون نفر باشد! در حالیکه جمعیت کره زمین بیشتر از 6 میلیارد نفر است و جمعیت آمریکا حدود 20/1 جمعیت جهان است. از طرف دیگر چگونه می توان باور کرد که از هر 4 زندانی جهان، یک نفر آمریکایی است؟

می توان اینها را بی دقتی در ترجمه گذاشت، اما هنگام انتشار مطلب، چه ترجمه و چه نه، چگونه می توان این مطالب را منتشر کرد؟

من فکر می کنم حجم زیاد آنچه که می خوانیم یا می توانیم بخوانیم نباید دید انتقادی ما را نسبت به اطلاعی که می گیریم از حساسیت بیاندازد. اگر ما حساس نباشیم، قفط حجم جعلیات و نوشته های بی پایه و غیر دقیق است که بالا می رود و اطلاع رسانی به ضد خودش تبدیل می شود.