سازمان گزارشگران بدون مرز 52 معیار برای اندازه گیری «آزادی بیان» در کشورهای جهان انتخاب کرده و لیستی را انتشار داده است. کشور ما در این لیست در رده صد و شصت و چهارم است که تقریبا در آخر لیست هستیم (سال پیش در رده پنجاه و هشتم بودیم). تمام لیست 167 کشور است.
معیارها هم مواردی هستند مثل روزنامه نگاران زندانی، تعداد کشته دن روزنامه نگاران، امکان فعالیت آزاد برای روزنامه نگاران و خبرنگاران خارجی، وجود یا عدم وجود رادیو و تلویزیون غیر دولتی و وضعیت سانسور و ...

تا به حال اینطور جلوه داده می شد که در بیشتر کشورهای قاره آفریقا یا آمریکای جنوبی، دیکتاتوری های کوچک اما قدرتمندی حکومت می کنند و وضعیت ایران اصلا قابل مقایسه با آنها نیست. در وجود آن دیکتاتوری ها شکی نیست اما لیست نشان می دهد که اولا اوضاع در جاهای دیگر رو به مسیری دیگر گذاشته و دوما در مقایسه با آنها وضعیت آزادی بیان در کشور ما خیلی بدتر از تصورات ماست.

این که بدانیم در کشور ما حقوق بشر و آزادی بیان رعایت نمی شود یک چیز است، اما وقتی جای خودمان را در منظره ی بین المللی ببینیم، چیز دیگر. این مقایسه نشان می دهد که کشورهای دنیا رو به چه سمتی می روند و ما با چه اصراری بر اشتباهات خودمان پافشاری می کنیم. نه اینکه کشورهایی که جای بهتری از ما در لیست دارند مهد آزادی باشند. مهم اینست که هرکس رو به چه راهی دارد.

کشور کوچک آفریقایی ترینیداد توباگو خودش را به رده ی دوازدهم رسانده است و آفریقای جنوبی که زمانی نه چندان دور سمبل تبعیض نژادی بود امروز در رده ی سی و دوم ایستاده است. نامیبیا در رده ی 25 و مالی در رده 37 هستند.
وضع ما از کشورهای آمریکایی جنوبی هم بدتر است. اروگوئه و پارگوئه و شیلی در رده های چهل و چهار و چهل و ششم هستند.

در تعداد زیادی از یادداشت هایم در این وبلاگ نوشته ام که آزادی بیان و روزنامه های آزاد، اجناس لوکس یک جامعه نیستند. و نه دغدغه ی شکم سیری چند روشنفکر مرفه. آزادی بیان و رسانه های آزاد ضرورتی است برای شفافیت آنچه در جامعه می گذرد و آنچه حاکمان می کنند.

به نظر می آید این تئوری بیست و چندساله ی «دشمن خارجی» و «تهاجم فرهنگی» بیشتر از همه، دامن خودمان را گرفته است.
حدود یکسال پیش شهلا شرکت مدیر مجله زنان درباره کار روزنامه نگاری در ایران گفت:
"این کار همیشه سخت بوده است. سخت ترینش موقعی ست که فکر کنی هر دقیقه ممکن است در روزنامه را ببندند، بخاطر چیزی که نوشته ای یا گفته ای."
امروز کارنامه ی ما چیست؟