پیام شادی بخش آسیه را در یاهو دریافت می کنم. با لینکی که مرا به این صفحه هدایت می کند و با سند و مدرک ثابت می کند که کوشش جمعی برای نجات جان دو انسان به ثمر نشسته است.
واژه های خود آسیه و حاصل کار شما دوستان شیرین تر از خواندن متن قراردادی سند است.
----------

یکی از بحث هایی که در وبلاگستان ایرانی گاه به گاه در می گیرد، مسائل مربوط به زنان وحقوق آنهاست. آنچه من دیده و خوانده ام بدون شک همه ی مطالب نیست. اما در همین حد به این نتیجه رسیده ام که در بیشتر موارد، بحث روی پایه و شناخت مشترک از موضوع انجام نمی شود. هر طرف از دیدگاه و برداشت خودش به بحث وارد می شود و آن را پی می گیرد. طبیعی ست که تا اختلاف نظر و تفاوت دیدگاهی نباشد، بحثی هم در نمی گیرد. مشکل اینجاست که هر طرف بحث اصولا نمی داند تعریف طرف دیگر از این یا آن مفهوم مورد بحث چیست.

دیدگاه فمینسیتی مدرن چون مدت زیادی نیست که در جامعه ایران راه پیدا کرده و بخصوص با انواع محدودیت ها در تعریف و آشکارسازی خودش روبه روست، باید بکوشد که مفاهیم خودش را برای مخاطب ایرانی تبیین کند. هر علمی یک ترمینولوژی دارد که عبارت از مفاهیم و تعریفی است که آن علم از این مفاهیم ارائه می کند. مهم اینست که روی مفاهیمی بحث بشود که دارای معنی مشترک و شناخته شده ای برای دو طرف هستند.

برای اینکه مشخص تر گفته باشم، مثلا مفهوم جنس یا Gender در دیدگاه فمینیستی مفهوم کلیدی است. اما آیا ما مطمئن هستیم که طرف بحث ما همان برداشت ما را از مفهوم «جنس» دارد؟ «جنس» در ترمینولوژی فمینیستی یک مفهوم اجتماعی-فرهنگی است و با مفهوم «جنس» به معنای بیولوژیکی تفاوت دارد. «جنس» فمینیستی پدیده ای است که در طول تاریخ مردسالار شکل گرفته است. اما در بسیاری از این بحث هایی که در وبلاگستان در می گیرد حرف خیلی زود به مسائل جنسی کشیده می شود، چون حداقل یک طرف بحث که معمولا مردان هستند برداشتی بیولوژیکی از «جنیست» در دیدگاه فمینیستی دارند.

یک دوست گرامی شکایت می کرد که در این وبلاگستان تا حرف از حقوق زنان و فمینیسم می زنیم، از فردایش سیل ایمیل ها سرازیر است که شما همجنس گرا هستید، عشق آزاد می خواهید و کلی موضوعات اخلاقی را مطرح می کنند. به نظر من، این بیشتر بخاطر اینست که دریافت مخاطب ما یک دریافت اجتماعی از «جنسیت» نیست، یک برداشت اخلاقی و جنسی است.

مسئله این نیست که فمینیسم در مورد امور جنسی و اخلاقی چه برداشتی دارد، موضوع اینجاست که این برداشتهای فمینیستی دنباله ی منطقی همان دیگاه اجتماعی-فرهنگی است. طبیعی است که اگر در مفاهیم کلیدی ما زبان هم را نفهمیم، در موضوعاتی هم که به دنبال می آیند فقط کار به اختلاف نظر بیشتر می کشد.

مثال دیگر هم جدایی تاریخی کار زنانه و مردانه است. بسیاری از ما تصور می کنند که زنان برای این «خلق شده اند» که یا بچه داری کنند و یا معلمی و یا کارهایی که امروز «زنانه» دانسته می شوند. دیدگاه فمینیستی نشان می دهد که جدایی کار زن و مرد از جای مشخصی در تاریخ شروع شده و مسیر خاصی را طی کرده است و اصولا یک پدیده اجتماعی ست. این «طبیعی» بودن آن هم برای ما و بخصوص مردان ناشی از فرهنگی ست که در طول هزاره ها در بستر همان تاریخ شکل گرفته و لزومی ندارد ابدی باشد.

اگر حرفهای بالا را هر چند کلی قبول داشته باشیم، باید طبیعتا به این نتیجه برسیم که شاید ما خودمان هم کم کاری می کنیم و بیشتر از آنچه توضیح بدهیم و روشن کنیم که چه هستیم، تلاش می کنیم ثابت کنیم که چه نیستیم.
من فکر می کنم آن مدافعان حقوق زنان که از برداشت «فقط اخلاقی و انساندوستانه» پا فراتر گذاشته اند و در پی ایجاد دنیایی هستند که این جدایی های تاریخی دو جنس (به همان معنای اجتماعی-فرهنگ)» کمرنگ تر و کمرنگ تر شوند و بتدریج از میان بروند وظیفه دارند که در بردن مفاهیم فمینیستی به زبان ساده (نه عوامانه که در آخر همه چیز درهم بریزد و مفاهیم گم شوند) در میان مردم بکوشند. بسیار بیشتر از آنچه امروز می شود.

در همین وبلاگستان در بسیاری موارد، عصیان جای روشن کردن و توضیح دادن مفاهیم و دیدگاه ها را می گیرد و بسیاری از بحث های شروع نشده یا به بیراهه می افتد و یا با احترامی عقیم خاتمه پیدا می کند. عصیان مدافعین حقوق زنان ایرانی و بخصوص خودشان که تبعیض را هر لحظه تجربه می کنند چیزی نیست که غیرقابل درک باشد و خیلی هم طبیعی است. در بسیاری از حرکت های اجتماعی باعث پیگیری و خسته نشدن هم هست. اما عنصر آگاهی هیچوقت نباید در سایه قرار بگیرد. هم بدست آوردن آگاهی بیشتر و هم پراکندن آن.

وقتی فمینیسم بیان می کند که تاریخ را از نو باید نگریست و جایگاه زنان را دوباره باید تعریف کرد، این موضوع کوچکی نیست. چراکه برداشتهای فرهنگی ما هم چیزی جز محصول همین تاریخ نیست. پس این نگاه تازه تاریخی را باید با روشنگری به میان مردم برد. من تا جایی که در توان فکریم بوده، هر چند کوچک، بصورت مقاله و نوشته و کارهای فلش تلاش کرده ام «باورهای مردسالارانه» را تکانی هر چند اندک بدهم اما بدیهی است که این کوششها تنها در صورتی کارساز است که فعالان حقوق زنان با تلاش بیشتری و به زبان ساده مفاهیم و دیدگاه های فمینیستی را بشکافند و روشن کنند. مطمئنا آنگاه اگر بحثی در بگیرد آنوقت لااقل مطمئن هستیم که هر دو طرف به یک زبان حرف می زنیم، حتی اگر در اینجا یا آنجا با هم موافق نباشیم.