متاسفانه هر از چندی فضایی در وبلاگستان جاری می شود و دسته بندی ها و اختلاف ها و گویی برای این می نویسیم تا همدیگر را بیازاریم. چند هفته ای انتخابات بود. موضوع خارج نشین و داخل کشوری و امروز یک موضوع دیگر است و لیست های گوناگون و لوگوهای گوناگون. و متاسفانه اینقدر غرق این کار می شویم که دیگر جایی برای تبادل اندیشه و نظری نمی ماند. موضوع امروزی که حل شود، فردا بدون شک بهانه یا دلیل تازه ای برای آزردن و تاختن به هم و لیست های تازه و لوگوهای تازه و جبهه بندی های تازه پیدا خواهد شد.
من سعی می کنم بدور از این میدان بمانم اما نمی توانم از این ماراتن خسته کردن یکدیگر نگران نباشم. ماراتنی که هر کس ببُرد و دیگر ننویسد و یا با دلسردی بنویسد و بخواند به رشد وبلاگ ها کمکی نمی کند که بر عکس. متاسفانه اینروزها حاصل خواندن وبلاگ ها بیشتر خبردار شدن از آخرین نتیجه ی اختلافات دسته بندی های مختلف است.
----------
برای اینکه تازگی موضوع دیروز از بین نرود، آن را پی می گیرم:

اکتشافات باستانشناسی در سرزمین هایی که ادیان سامی یهود و مسیحیت و سپس اسلام در آنها بوجود آمده اند و رشد کرده اند پنجره ی جدیدی را رو به روی ما باز می کنند که از ورای آن پنجره ها ریشه های بسیار قدیمی اسطوره ها و باورهای مقدس آشکار می شوند. بخصوص با خواندن متون سومری که روی الواح گلی و سنگها حک شده اند، این گنجینه ی گرانبها را کلمه به کلمه می توانیم درک کنیم و فقط به حدس و گمانها از روی اشیاء بدست آمده تکیه نکنیم.
با خواندن این متون و آشنایی با آنها متوجه می شویم که باورهای مطرح شده در کتابهای دینی نه در یک خلاء فرهنگی که در روند زندگی اجتماعی و فکری انسانهایی پدید آمده اند که اینجا و آنجا در طول زمان از هم تاثیر گرفته اند.

در پست قبلی نوشتم که قدیمی ترین نشانه وجود مکانی مقدس و پاک در ذهن انسان را در اسطوره های سومری خوانده ایم. مکانی که ما آن را بهشت (باغ عدن) نام نهاده ایم. حتی اگر قدیمی ترین اسطوره های کتاب مقدس را به حدود 1500 سال پیش از میلاد عقب ببریم باز هم مدت زمان زیادی از سقوط سومر گذشته بوده است. اما سومری ها روی اقوام کنعانی که پیش از یهودیان در آن سرزمین زندگی می کردند و همینطور روی بابلیان و اقوام دیگر نفوذ فرهنگی زیادی داشته اند. اسطوره های سومری از این راه غیر مستقیم روی افسانه های سامی تاثیر گذاشته اند.

اما افسانه ی سومری که با خواندن آن به شباهت های فراوانی حتی با باورهای امروزی پی می بریم افسانه ی انکی (Enki) خدای آب و نینهورساگ(Ninhursag) خدا-بانوی زمین است. این افسانه را با هم بخوانیم و شباهتها را ببینیم:
سومریان معتقد به سرزمینی پاک و مقدس به نام دیلمون (Dilmun) بودند که مظهر روشنایی و پاکی و سلامتی بود. باغ مقدس که خدایان در آن زندگی می کردند. آنچه برای زنده ماندن این باغ لازم بود آب تازه بود که اوتو (Utu) خدای خورشید باید از زمین به آن باغ مقدس بیاورد. اوتو آب تازه را از زمین به باغ می آورد و همه ی باغ پر از میوه و سبزه و طراوت می شود.
همین موضوع آوردن آب از زمین برای تازگی و طراوت باغ مقدس در افسانه ی آفرینش در تورات (10-2) به این صورت آمده است: "اما آب از زمین بیرون می آمد و خشکیها را سیراب می کرد."

در این باغ بارور شده و پر طراوت نینهورساگ از سه نسل بانو-خدایان، 8 گیاه مقدس پدید می آورد و می رویاند. اما انکی می خواهد که این 8 گیاه مقدس را بخورد و فرمانبر او ایسیمود دوچهره آن 8 گیاه مقدس را به پیش انکی می آورد و انکی یکی یکی آنها را می خورد:
"انکی در سبزه زار به اطراف می نگرد، به اطراف می نگرد"
انکی به فرمانبرش ایسیمود می گوید:
"من فرمان می دهم، من می خواهم درون آنها را دریابم،
این چه گیاهی ست؟ این چه گیاهی ست؟"
و فرمانبرش پاسخ می دهد:
"پادشاه من، این گیاه درختی است،
او گیاه را می بُرد. انکی گیاه را می خورد.
پادشاه من، گیاه عسل،
گیاه را می چیند. انکی گیاه را می خورد.
پادشاه من، گیاه وحشی کنار راهها،
گیاه را می بُرد، انکی گیاه را می خورد.
...."
و متن ادامه دارد تا انکی هر هشت گیاه مقدس را می خورد. در اینجا نینهورساگ خشمگین و ناراحت می شود و انکی را به مرگ نفرین می کند و از صحنه ی ماجرا خارج می شود.
هشت عضو اصلی بدن انکی بیمار می شود و انکی به بستر بیماری سخت می افتد. سرانجام انلیل پادشاه خدایان موفق می شود تا نینهورساگ را پیش انکی بیاورد و تنها اوست که می تواند بیماری سخت انکی را درمان کند.

رویدادهای موازی و مشابه هم درماجرای شکستن تقدس گیاه در بهشت سومری آشکار است. و بخاطر داشته باشیم که فاصله ی زمانی این اسطوره ها و برداشت توراتی آن به حداقل دو هزار سال می رسد.