صحبت های آقای تاج زاده عضو شورای مرکزی جبهه مشارکت را سایت پیک نت آورده است. باید برای اصلاح طلبان حکومتی جای تاسف باشد که پس از 8 سال به جایی برسند که برای گرفتن رای مردم دست به تحریف تاریخ بزنند. قرینه سازی بین شکست اصلاح طلبان و جنبش ملی شدن صنعت نفت و دکتر مصدق باید فقط در ذهن کسانی درست به نظر بیاید که حتی پای صحبت های بزرگترهای فامیل هم ننشسته باشند، چه برسد به آنهایی که کمترین اطلاع تاریخی از آن دوران دارند.
جالب اینجاست که در دوم خرداد 76 اصلاح طلبان اینچنین دروغ هایی هم نگفتند جز اینکه شعار قانون گرایی و اصلاحات سر دادند. این جنبش مردم ِ خواهانِ ِ تغییرات بود که آن فرصت را برای اصلاح طلبان حکومتی فراهم کرد. سرخوردگی مردم امروز به آنجا رسیده است که برای رای جمع کردن باید دست به جعل تاریخ زد (همین نمونه) و یا وعده های بی پشتوانه و کودکانه داد (وعده ی 50000 تومان آقای کروبی) و یا انتظار طرح های معجزه گر داشت (از بین بردن تضادهای اجتماعی و برقراری عدالت اجتماعی توسط آقای معین در روزنامه های مختلف از جمله اقبال).
درباره ی مقایسه دوران ملی شدن صنعت نفت چند نکته مهم است که به نظر من آقای تاج زاده مخصوصا "فراموش" می کند بگوید:

اول اینکه دکتر مصدق در هیچ دوره ای از دوران حکومتش از پشتیبانی تقریبا کاملی که مردم از اصلاح طلبان حکومتی کردند برخوردار نبود. مردم هنوز در آن زمان تا حد زیادی زیر نفوذ روحانیون و بخصوص آیت الله کاشانی بودند. پس از سی تیر 1331 که آیت الله کاشانی کم کم از جنبش جدا شد تعداد بسیاری از مردم سنتی را بدنبال خودش کشید. به همراه کاشانی کسانی مثل بقایی و مکی هم راه جدایی از مصدق را در پیش می گرفتند و تعدادی را هم این "چهره های ملی" از جنبش جدا می کردند. کاشانی و بقایی و مکی پس از کودتای 28 مرداد در کنار کودتاچیان قرار گرفتند. این از یک طرف،
از طرف دیگر تا سی ام تیر سال 1331 بخش اصلی رهبری حزب توده ایران که بزرگترین حزب چپ بود و بیشترین نفوذ را هم روی اتحادیه های کارگری و دانشجویی داشت، مصدق را مورد حمایت آمریکا و عامل سرمایه داری وابسته می دانست و با انواع اعتصابات و تظاهرات و شعارهای تند در روزنامه های خودش بدبینی به مصدق را دامن می زد. سیاست حزب توده برای پشتیبانی از مصدق پس از سی ام تیر بود که عملی شد.
همه ی این ها در آن دوران اصلا قابل مقایسه با آن پشتیبانی 20 میلیونی و بعد 22 میلیونی و در آخر، انتخابات مجلس ششم برای اصلاح طلبان حکومتی نیست. در سال 76 و پس از آن، همه ی آن اپوزیسیون داخل کشور که ارتباطی با مردم و بخصوص دانشجویان داشت (ملی - مذهبی ها) از دولت خاتمی طرفداری می کردند.

از جنبه ی خارجی، دولت مصدق هیچوقت از امکانات بین المللی اصلاح طلبان حکومتی برخوردار نبود. پس از ملی شدن صنعت نفت هم انگلستان و کمی پس از آن آمریکا (بخصوص بعد از مخالفت مصدق با قرارداد کنسرسیوم) به این نتیجه رسیدند که باید دولت مصدق را از میان برداشت. اولین قدمها برای اقدام مشترک انگلیس و آمریکا جلسه های آبان و آذر 1331 بود یعنی حدود 8 ماه پیش از کودتا.
در مورد پشتیبانی های شوروی و مقدار کم یا کافی اثربخشی آنها در مقابل توطئه های طرف غربی هم حرفهای زیاد و متفاوتی زده شده است. موضوع اینجاست که اصلاح طلبان حکومتی از امکانات بسیار بیشتر بین المللی برخوردار بودند و مانعی جدی برای از پیش بردن طرح های اصلاح طلبانه نداشتند.

در مورد اصلاحات بنیادی هم دکتر مصدق از سال 1331 شروع به اصلاحات عمیق تر اجتماعی کرد. وزارت کشور، راه، دادگستری و فرهنگ را به افرادی واگذار کرد که معتقد به جدایی دین از حکومت بودند و برای اجرای طرح های تجددطلبانه تلاش می کردند و این مخالفت رهبران مذهبی و سنتی را آشکار کرد.
وقتی که می خواستند شرکت اتوبوسرانی و شرکت تلفن را ملی کنند، فریاد کاشانی و حائری زاده بلند شد.
وقتی مصدق و مشاورانش تصمیم به شناسایی حق رای زنان گرفتند علما و طلاب فریاد وااسلاما سر دادند. این طرح اجرا نشد تا "انقلاب سفید" در سال 1341 .
و اتفاقا همین تلاش واقعی و عملی - نه فقط شعارهای زیبا و پس از آن به فراموشی سپردن آنها - برای اصلاحات عمیق تر بود که موج مخالفت ها را با مصدق برمی انگیخت.
این که کاملا برعکس است در دوران اصلاح طلبان حکومتی که خواست مردم را که اصلاحات عمیق سیاسی و اجتماعی بود روی زمین گذاشتند و در پشت درهای بسته به چانه زنی نشستند. یا در مجلس در مقابل "حکم حکومتی" سکوت کردند و سر به زیر انداختند (موضوع قانون مطبوعات).

در این باره بسیار بیشتر می توان نوشت. اما همین نمونه های اندک هم کافی است که نشان دهد اصلاح طلبان حکومتی برای جمع آوری رای حتی از جعل تاریخ هم ابایی ندارند.

درباره ی اشتباهات مصدق هم بدون تردید زیاد می توان نوشت. حرف آقای تاج زاده درست است که همه ی سیاستمداران اشتباه می کنند. مهم تر به نظر من ماهیت آن اشتباهات است و اینکه آن سیاستمداران از اشتباهاتشان چه درسی می گیرند. نه اینکه مثلا وقتی مردم بیشتر از گذشته برای بار دوم و سوم به آنها رای می دهند آن سیاستمداران محافظه کارانه تر عمل کنند.

من نظر خودم را پیش از این درباره ی انتخابات این دوره نوشتم. برای من مهم این بود که وقتی مردم پس از 8 سال به نعل و به میخ زدن این حد کم از صداقت اصلاح طلبان را ببینند، دیگر به چه چیز اطمینان کنند؟

منابع نمونه های داده شده در این نوشته :
ایران بین دوانقلاب - یرواند آبراهامیان
دیپلماسی آمریکا و شاه - مارک. ج. گازیوروسکی
اسناد سیا منتشره در نیویورک تایمز - ترجمه حمید احمدی
تاریخ سیاسی 25 ساله - غلامرضا نجاتی
خاطرات و تالمات مصدق - دکتر محمد مصدق